عارضه کم خوني زماني بروز مي‌کند که خون فاقد هموگلوبين کافي است. هموگلوبين به گلبول‌هاي قرمز خون در حمل اکسيژن از ريه‌ها به تمام اندام‌هاي بدن کمک مي‌کند.

کم خوني انواع مختلفي دارد که هر کدام به دلايل مختلف بروز مي‌کنند و به اختصار در ذيل معرفي شده‌اند:

1 - کم خوني ناشي از فقر آهن (IDA): اين نوع کم خوني از شايعترين انواع اين بيماري است. فقر آهن زماني بروز مي‌کند که بدن فاقد آهن کافي است.

بدن براي ساختن هموگلوبين به آهن نياز دارد. اين حالت معمولا در اثر از دست دادن خون به دليل مشکلاتي همچون عادت ماهانه طولاني و سنگين، زخم‌هاي داخلي، پوليپ‌هاي روده يا سرطان روده بروز مي‌کند.

همچنين، رژيم غذايي فاقد آهن کافي مي‌تواند منجر به بروز اين حالت شود. در دوره بارداري نيز عدم وجود آهن کافي براي مادر و جنين موجب کم خوني از نوع فقر آهن مي‌شود.

بدن مي‌تواند با مصرف مود غذايي مانند گوشت گاو، صدف‌هاي خوراکي، اسفناج، عدس، سيب زميني کباب شده با پوست و تخمه گل آفتابگردان، آهن مورد نياز خود را به دست آورد.

2- کم خوني مگالوبلاستيک يا فقر ويتامين: اين نوع کم خوني معمولا در اثر کمبود فوليک اسيد يا ويتامين B-12 بروز مي‌کند. اين ويتامين‌ها به بدن در سالم نگهداشتن خون يا سيستم عصبي کمک مي‌کنند. در اين نوع کم خوني، بدن گلبول‌هاي قرمز خوني توليد مي‌کند که نمي‌توانند اکسيژن را به خوبي تحويل دهند.

قرص‌هاي مکمل حاوي فوليک اسيد مي‌توانند اين نوع کم خوني را درمان کنند. فوليک اسيد را همچنين مي‌توان از مصرف دانه‌ها و بنشن‌ها، مرکبات و آب ميوه‌ها، سبوس گندم و ساير غلات، سبزيجات برگ پهن و سبز تيره، گوشت طيور، صدف و کبد به دست آورد.

گاهي اوقات ممکن است يک متخصص نتواند تشخيص دهد که علت اين بيماري کمبود ويتامين B-12 است. اين حالت معمولا در افراد مبتلا به کم خوني وخيم بروز مي‌کند که در حقيقت نوعي بيماري خود ايمني است. عدم دريافت ويتامين B-12 کافي مي‌تواند موجب کرخي و بي‌حسي دست‌ها و پاها، مشکلات در راه رفتن، از دست دادن حافظه و مشکلات بينايي شود. نوع درمان بستگي به عامل مولد بيماري دارد، اما به هر حال مصرف ويتامين B-12 ضروري است.

3- بيماري‌هاي نهفته: بيماري‌هاي خاصي وجود دارند که مي‌توانند به توانايي بدن در توليد گلبول‌هاي قرمز خوني آسيب برسانند. براي مثال، افراد مبتلا به بيماري‌هاي کليوي به ويژه بيماراني که دياليز مي‌شوند در معرض ابتلا به کم خوني قرار دارند. کليه‌هاي اين بيماران قادر به ترشح هورمونهاي کافي براي توليد گلبول‌هاي خوني نبوده و در هنگام دياليز نيز آهن از دست مي‌دهند.

4- بيماري‌هاي خوني ارثي: اگر در خانواده سابقه بيماري خوني وجود داشته باشد، احتمال ابتلا به آن در افراد ديگر نيز افزايش مي‌يابد. يکي از امراض خوني ارثي کم خوني گلبول‌هاي داسي شکل است. به جاي توليد گلبول‌هاي قرمز خوني طبيعي که به راحتي درون رگ‌هاي خوني حرکت مي‌کنند، گلبول‌هاي داسي شکل حرکت سختي داشته و داراي لبه‌هاي خميده هستند. اين گلبول‌ها نمي‌توانند در رگ‌هاي خوني ظريف به آساني حرکت کنند و در نتيجه مسير رسيدن خون به اعضاي بدن را مسدود مي‌کنند. بدن گلبول‌هاي قرمز داسي شکل را نابود مي‌کند، اما نمي‌تواند با سرعت کافي انواع طبيعي و سالم جديدي را توليد کند. اين امر موجب بروز کم خوني مي‌شود نوع ديگري از کم خوني ارثي تالاسمي است. تالاسمي زماني بروز مي‌کند که بدن ژن‌هاي ويژه‌اي را از دست مي‌دهد و يا ژن‌هاي غير طبيعي مختلف از والدين به کودک ارث مي‌رسد که به نحوه توليد هموگلوبين تاثير منفي مي‌گذارند.

5- کم خوني آپلاستيک: نوع نادري از کم خوني است و زماني بروز مي‌کند که بدن به اندازه کافي گلبول قرمز توليد نمي‌کند. از آنجا که اين امر بر گلبول‌هاي سفيد نيز تاثير مي‌گذارد، از اين خطر بالاي بروز عفونت‌ها و خونريزي‌هاي غير قابل توقف مي‌شود. اين حالت دلايل مختلفي دارد که عبارتند از: الف - روش‌هاي درماني سرطان‌ها (پرتودرماني و شيمي درماني)

ب- قرار گرفتن در معرض مواد شيميايي سمي (مانند مواد مورد استفاده در برخي حشره‌کش‌ها، رنگ و پاک کننده‌ها و شوينده‌هاي خانگي)

پ ـ برخي داروها (مانند داروهاي مخصوص درمان روماتيسم مفصلي)

ت- بيماري‌هاي خود ايمني (مانند لوپوس)

ث - عفونت‌هاي ويروسي که بر تراکم استخواني تاثير مي‌گذارد.

نوع درمان بستگي به ميزان حاد بودن کم خوني دارد. اين بيماري را مي‌توان با تعويض خون، مصرف دارو و يا پيوند مغز استخوان درمان کرد. کم خوني براي پيشرفت در بدن به گذر زمان احتياج دارد. در آغاز ممکن است هيچ علايمي بروز نکند و يا علايم بيماري بسيار خفيف باشد، اما با پيشرفت بيماري مي‌توان شاهد علايمي چون خستگي، ضعف، عدم توانايي در کار و تحصيل، کاهش دماي بدن، پريدگي رنگ پوست، ضربان قلب سريع، کوتاهي تنفس‌ها، درد سينه، سرگيجه، تحريک پذيري، کرخي و سردي دست‌ها و پاها و سردرد بود. تشخيص اين بيماري با انجام يک آزمايش خون امکانپذير است. در صورت مثبت بودن جواب آزمايش و ابتلا به کم خوني انجام آزمايشات ديگري نيز براي تشخيص نوع آن ضروري است. انتخاب نوع درمان کم خوني بستگي به علت بروز آن دارد. براي مثال، نحوه درمان کم خوني گلبول‌هاي داسي شکل با نحوه درمان کم خوني ناشي از رژيم غذايي فاقد آهن يا فوليک اسيد متفاوت است. از اين رو براي کشف بهترين روش معالجه بايد به متخصص مربوطه مراجعه کرد.

به روش‌هاي گوناگون مي‌توان مانع از بروز برخي انواع کم خوني شد که مجموعه‌اي از آنها در زير آمده است؛

1- مصرف غذاهاي حاوي آهن زياد از جمله گوشت قرمز، ماهي، مرغ، تخم‌مرغ، ميوه‌هاي خشک شده، عدس و لوبيا، سبزيجات سبز برگ پهن مانند اسفناج، کلم و يا غله‌هاي حاوي آهن غني شده.

2- مصرف مواد خوراکي که جذب آهن را در بدن افزايش مي‌دهد مانند آب پرتغال، توت فرنگي، کلم و يا ساير ميوه‌ها و سبزيجات حاوي ويتامين C.

3- خودداري از نوشيدن قهوه و چاي همراه با وعده‌هاي غذايي چرا که اين نوشيدني‌ها جذب آهن در بدن را دشوار مي‌کند.

4- کلسيم جذب آهن را مشکل مي‌کند لذا براي به کار گرفتن بهترين روش براي مصرف کلسيم به ميزان مناسب و کافي با پزشک متخصص بايد مشورت کرد.

5- اطمينان از مصرف کافي فوليک اسيد و ويتامين B-12 در رژيم غذايي

6- مشاوره با پزشک براي خوردن قرص‌هاي مکمل آهن چرا که مصرف اين قرص بدون مشورت با فرد متخصص صحيح نيست. اين قرص‌ها در دو نوع فروس و فريک ارايه مي‌شوند. جذب فروس در بدن بهتر صورت مي‌گيرد اما اثرات جانبي مانند تهوع، استفراغ و اسهال در پي دارد با اين حال اين اثرات جانبي را مي‌توان با کمک برخي اقدامات کاهش داد، از آن جمله اينکه ابتدا با نيمي از دوز تجويز شده شروع کرد و به تدريج آن را به دوز کامل رساند. قرص را در دوزهاي تقسيم شده مصرف کرد. قرص را همراه با غذا مصرف کرد و اگر نوعي از قرص آهن مشکلاتي ايجاد مي‌کند با متخصص مربوطه براي مصرف نوع ديگر مشورت کرد.

7- زناني که باردار نبوده اما در سن بارداري قرار دارند بايد هر 5 تا 10 سال يکبار آزمايش کم خوني بدهند. اين امر حتي در شرايط سلامت بايد صورت گيرد. انجام اين آزمايش‌ها بايد از زمان نوجواني آغاز شود.

8- همچنين زناني که باردار نيستند و در سن بارداري قرار دارند در صورت داشتن علايمي چون عادت ماهانه شديد و طولاني، مصرف آهن کم و يا تشخيص قبلي ابتلا به کم خوني بايد هر سال آزمايش خون بدهند. اکثر افراد از طريق يک رژيم غذايي سالم و منظم مي‌توانند از غذاهاي سرشار از آهن استفاده کنند اما برخي افراد نمي‌تواند آهن کافي بدست آورند که مهمترين اين افراد دختران نوجوان و زنان در سن بارداري هستند که يا در هر عادت ماهانه خون زيادي را از دست مي‌دهند يا بيش از يک بچه دارند و يا از IUD استفاده مي‌کند.

کودکان نوپا و زنان باردار نيز در اين گروه هستند. اين افراد بايد به طور دوره‌اي آزمايش کم خوني بدهند و در صورت فقر آهن حتما بايد با مشورت پزشک از مکمل‌هاي آهن استفاده کند که نحوه درمان مشکل آنها بر عهده پزشک است.

 نوشته شده توسط فروشنده در چهارشنبه 17/11/1386 و ساعت 9:3 صبح | نظرات ديگران()