بوي بد دهان يک علامت شناخته شده با سابقه تاريخي قديمي است. بوي بد دهان مي‌تواند دليل عمومي يا موضعي داشته باشد. مشخص شده که تقريبا 85 درصد بوي دهان ناشي از عوامل موضعي است، از اين جهت اهميت روشهاي بهداشتي مثل مسواک زدن دندانها و زبان محرز شده است. بايد يادآوري کرد که بوي بد دهان به تنهايي يک بيماري نيست بلکه علامت بيماريهاي مختلف است. وجود بوي بد دهان معمولا در اکثر مواقع ناشي از عوامل بيماريزاست و نشان دهنده وجود يک بيماري است که بايد شناسايي و تصحيح شود همينطور اکثر افراد احساس نگراني درباره بوي بد دهان خود دارند. اين نگراني گاهي به آنجا ميرسد که فرد از تماس با ديگران پرهيز مي‌کند و هنگام صحبت کردن دست خود را جلوي دهان مي‌گيرد و يا بطور مرتب از آدامس يا از انواع دهان شويه‌ها استفاده مي‌کند. بايد گفت چون گيرنده‌هاي بويايي خيلي سريع خسته مي‌شوند و اين گيرنده‌ها حدود يک ثانيه پس از تحريک به ميزان 50 درصد با محيط سازگاري مي‌يابند و سپس با سرعت کمتري به سازگاري خود ادامه مي‌دهند، از دريافت بوها عاجز مي‌شوند. به همين دليل فرد مبتلا به بوي بد دهان خيلي سريع به آن عادت خواهد کرد، بنابراين شخص نمي‌تواند بوي بد دهان خويش را تشخيص دهد. مطالعات بر روي بزاق انکوبات شده و هواي تنفسي گرفته شده از دهان افراد مورد مطالعه وجود سه ترکيب گوگرددار متيل مرکاپتان، سولفيد هيدروژن و دي متيل سولفيد را مسئول بيش از 90 درصد بوي بد دهان مي‌داند که در اين بين نقش دو ترکيب اول بيشتر است
بوي بد دهان ناشي از عوامل بيماريزا
در اين حالت بوي بد دهان به وسيله وضعيت‌هاي موضعي مثل بهداشت ضعيف دهان و عفونت لثه (ژنژيويت) مزمن بوجود مي‌آيد. مخصوصا در ژنژيويت مزمن اگر همراه با خونريزي از لثه‌ها باشد موجب بوي زننده و تنفرآور بخصوص هنگام صبح مي‌شود
در تنفس دهاني (مثلا در وجود لوزه‌هاي بزرگ) بدبويي دهان در نتيجه ممانعت از شسته شدن طبيعي مخاط و دندان‌ها توسط بزاق است. زبان شياردار، زبان مودار و زبان باردار چون به تجمع و نگهداري مواد غذايي کمک مي‌کنند در ايجاد بوي بد دهان دخالت دارند. بيماريهاي سينوس نظير سينوزيت مزمن و فيستول سينوس دهاني و بيماريهاي بيني ازجمله رينيت آتروفيک سل و سيفيليس و رينيت چرکي همراه با ترشح و بيماريهاي حلق نيز از علل بوي بد دهان هستند
بوي بد دهان ناشي از بيماريهاي عمومي بدن
در اين نوع بيماريها، بيماريهاي دستگاه تنفس تحتاني از درجه اول اهميت برخوردارند.آبسه ريه بوي گنديده شبيه به بوي گوشت فاسد دارد که حتي گاهي اولين علامت بيماري است. علت اين بوي بد بيشتر باکتريهاي بي‌هوازي هستند. سل ريوي در حالت پيشرفته به سبب نکروز کازئوز و زخمي شدن ضايعات سلي باعث بدبويي دهان و بازدم ناشي از تنفس مي‌شود. ساير بيماريهاي ريوي نظير برونشيت مزمن، پنوموني نکروزه و کلا هر حالت بيماري‌زا که بر روي درخت تنفسي و ناي اثر بگذارد، ممکن است بوهاي قابل اعتراض توليد کند. در اختلالات گوارشي و سوهضم، زخم‌هاي معده‌، سرطان مري و معده‌، يبوست و عفونت‌هاي روده‌اي نيز بوي بد دهان مشاهده مي‌شود. در ديابت بوي استون در هواي بازدم به مشام مي‌رسد. در نارسايي کليه بوي شبيه آمونياک و در سيروز کبدي بوي کيک گنديده به مشام مي‌رسد. کمبود ويتامين و هر بيماري که سبب تب شود از علل بوي بد دهان مي‌باشند
بوي بد دهان ناشي از عوامل غيربيماريزا
از اين عوامل سيگار کشيدن را بايد نام برد که نه تنها به خاطر بوي خود سيگار و توتون، بلکه به سبب ايجاد زبان مودار و کاهش جريان بزاق به بدبويي دهان کمک مي‌کند. همچنين مي‌توان بوي دهان صبحگاهي ناشي از توقف حرکت گونه، زبان و لب‌ها و نيز بر اثر کاهش جريان بزاق در طي شب اشاره کرد. به همين دليل مسواک زدن قبل از خواب در کاهش بوي دهان صبحگاهي تاثير زيادي دارد. پروتزهاي ثابت و متحرک دندانپزشکي نيز درصورتيکه بهداشت دهان رعايت نشود سبب بدبويي دهان مي‌شوند

بوي بد دهان ناشي از عوامل عمومي غيربيماري‌زا
دوران قاعدگي چون با افزايش ميکروب‌هاي بزاق و همچنين افزايش 300 درصدي ترکيبات سولفوردار همراه است، بوي بد دهان را به دنبال دارد.
در حاملگي، در يائسگي و بلوغ نيز به دليل تغييرات هورموني بوي بد دهان
وجود دارد. در گرسنگي به علت فساد شيره پانکرآس بوي بد دهان وجود دارد که حتي با مسواک زدن ازبين نمي‌رود. در افراد مسن بوي بد دهان به سبب تغييرات متابوليک و ساير علل نظير کم‌آبي بدن‌، کاهش مقاومت به عفونت، کاهش اشتها و غيره است. در خستگي و ضعف که بدن نمي‌تواند محصولات فرعي زائد را با سرعتي بيش از سرعت توليد آنها دفع کند، امکان بوي بد دهان است. بوي بد دهان در خانم‌ها بيشتر از آقايان وجود دارد
در مورد نقش تغذيه در ايجاد بوي بد دهان بايد گفت که دهان ما بوي آن چيزي را که مي‌خوريم مي‌دهد. به همين دليل آنهايي که برنامه غذايي با فرآورده‌هاي گوشتي دارند، دهانشان بوهاي مختلف زيادي نسبت به گياه‌خواران مي‌دهد. همچنين مشخص شده است که مصرف رژيم پرچربي منجر به ايجاد اسيدوز مي‌شود و در هواي تنفسي بويي شبيه به آنچه در کماي ديابتي وجود دارد، بوجود مي‌آيد. بطور کلي غذاهايي که پروتئين زياد و مواد قندي کمي دارند به علت ايجاد مواد سولفوردار باعث بدبوشدن دهان مي‌شود. البته نقش غذاهاي بوداري مثل سير و پياز کاملا معلوم است
بوي بد دهان ناشي از داروها
ايزوسوربايد (Isordil) که محتوي هيدرات کلرايد مي‌باشد مي‌تواند باعث بوي بد دهان شود آنتي‌هيستامين‌ها، آمفتامين‌ها، آرامبخش‌ها، ديورتيک‌ها، فنوتيازين‌ها و داروهاي شبه آتروپين باعث کاهش توليد بزاق و بنابراين کاهش شستشوي خودبخودي حفره دهان و در نتيجه ايجاد بوي بد دهان مي‌شوند. فنوتيازين‌ها سبب ايجاد زبان مودار مي‌شوند
افراط در مصرف دخانيات، کهولت سن، يائسگي، بيماريهاي عمومي با تب بالا، اضطراب، کم‌آبي بدن، مصرف بي‌رويه ادويه‌جات و عدم رعايت بهداشت دهان نيز از علل ديگر ايجاد بوي بد دهان هستند
درمان و پيشگيري
چون اغلب بوهاي بد دهان به علت عوامل موضعي است، بنابراين حذف اين عوامل و اصلاح ناهنجاري‌هاي موجود در دهان اولين قدم درمان است. رعايت بهداشت دهان شامل مسواک زدن دندان‌ها، لثه، زبان و استفاده از نخ دندان در کاهش بوي بد دهان با منشا دهاني بسيار موثر است. مسواک زدن دندان‌ها و زبان ترکيبات سولفوردار را براي مدت يک ساعت به ميزان 70 تا 85 درصد کاهش مي‌دهد. بايد توجه کرد که زبان يکي از جايگاه‌هاي اصلي ميکروبها در دهان است و اين به دليل جمع شدن عوامل ميکروبي در سطح پشتي زبان است و بايد يک قسمت ضروري از بهداشت دهان معطوف به زبان شود.
در بيماراني که به سبب خشکي دهان (به دنبال مصرف داروهايي که قبلا ذکر شد و يا بر اثر بيماري) بوي بد دهان دارند مي‌توانند از آدامس‌هاي بدون شکر استفاده کنند
بطور کلي بوي بد دهان ناشي از عوامل موضعي بيماري‌زا زماني ازبين مي‌رود که بيماري درمان شود و بهداشت دهان رعايت گردد. استفاده از دهان‌شويه‌ها اثر موقتي در کاهش بوي بد دهان دارد. در حقيقت کوشش براي حذف بوي بد دهان با استفاده از دهان‌شويه‌ها علاوه بر اينکه موقتي است، حتي ممکن است بيماري عمومي را نيز از ديد دندانپزشک مخفي نگه دارد بطور کلي پوشاندن بوي دهان با يک بوي معطر و قوي‌تر مناسب نيست و درمان بايد بيشتر معطوف درمان علت اصلي باشد.

بطور کلي جهت کاهش بوي دهان بايد از سيگار کشيدن، نوشيدن نوشابه‌هاي بودار، خوردن غذاهاي با ادويه زياد، غذاهاي گوشتي زياد، غذاهاي معطر شده با پياز و سير، افراط در مصرف مواد چربي‌دار مخصوصا کره و روغن‌هاي مختلف اجتناب شود. در حالي که خوردن ميوه‌هاي تازه و سبزيجات و بطور کلي رژيم غذايي غني از فيبر ارجحيت دارد. همين طور نوشيدن آب زياد در کاهش بوي بد دهان تاثير بسزايي دارد .